Complex “Overvoorde” een overzicht

Binnen de gemeentegrens van Rijswijk ligt aan de ‘van Vredenburch weg’ een stukje park dat lange tijd onttrokken is aan het gezichtsveld. Dit gebied ligt tussen het sportveldencomplex en het landgoed “Overvoorde”.
Op deze kavel zijn gedurende twee belangrijke perioden uit de geschiedenis activiteiten verricht. Tijdens de tweede wereld oorlog was het een belangrijk knooppunt m.b.t. de aanval op Engeland. Na een betrekkelijke korte periode van rust is de Koude Oorlog uitgebroken. Gedurende deze jaren zijn er diverse activiteiten ontplooid door de organisatie Bescherming Bevolking.

Periode 1940-1945
Op deze locatie is gedurende de tweede wereld oorlog een radiopost (afluisterpost) gebouwd. Een grote ondergrondse bunker is door de Luftwaffe gebruikt voor deze bijzonder geheime activiteit.
Naast een commandobunker zijn nu nog aanwezig een zestal manschappenverblijven en zelfs een zwembad.
Het terrein is na de oorlog afgesloten voor publiek.
Buiten het terrein is nog aanwezig een aantal gebouwen die ook door de bezetters zijn gebouwd. Dit zijn o.a. de keuken en een grote garage voor voertuigen. In het grote landhuis naast het complex waren de officieren gelegerd.
Meer informatie

Periode 1952-1986
De angst voor een derde wereld oorlog brengt Nederland in beweging. Er wordt een civiele verdedigingsorganisatie opgericht om het land te kunnen blijven besturen in oorlogstijd. De organisatie Bescherming Bevolking is onderdeel van deze civiel verdediging en heeft als taak om met burgers, burgers te behoeden en te helpen voor oorlogshandelingen.
Na de oprichting van de organisatie Bescherming Bevolking in 1952 is Nederland opgedeeld in A- en B Kringen. De A kring Den Haag bestaat uit de gemeentes Den Haag, Rijswijk en Voorburg. Binnen dit kringgebied wordt de huidige locatie in het park “Overvoorde” aan de BB beschikbaar gesteld.
Het terrein beschikt over gebouwen die de BB leiding kunnen gebruiken bij de uitvoer van haar taken.
In de ondergrondse (voormalige Duitse) commandobunker wordt een commandopost voor de BB ingericht.
Deze verbouwing vindt plaats in 1953/1954.

In 1958 wordt de oefenruïne gebouwd zoals deze nu nog aanwezig is . Deze ruïne wordt gebruikt bij het opleiden van de medewerkers van de reddingsdienst en hersteldienst van de BB.
In de latere jaren wordt de oefenruïne ook veelvuldig gebruikt voor de opleiding en oefening van werknemers van diverse bedrijven. Dit gebeurde in het kader van de BedrijfsZelfBescherming ( de latere BedrijfsHulpVerlening). Vele honderden mensen hebben hier geoefend in reddingsactiviteiten.
In feite was er al reeds een oefengebouw (meest rechtse gedeelte van de straat, huis Nr. 1).Dit gebouw is reeds in 1953/4 geplaatst. Om juist de grootschalige rampenbestrijding te kunnen oefenen is er in 1958 een grote uitbreiding gekomen. De ruïne is opgezet als een straat met vijf huizen. Trottoir en lantaarnpalen ontbreken niet. De huizen zijn genummerd van 1 t/m 9. Als fundering van een aantal huizen is het voormalig Duitse zwembad gebruikt. Hierdoor heeft de ruïne ook een kelder. In huis 3 was een filmzaal ingericht. Aanschouwelijke praktijk voordat men de praktijk gaat beoefenen.

De dreiging van een atoomoorlog bracht allerlei extra eisen met zich mee op gebied van bescherming. Deze veranderde inzichten heeft geleid tot bouw van een nieuwe commandopost (vanaf hier benoemd als CoP) in 1969 .
Deze CoP werd naast de oude commandopost gebouwd. De CoP is gebouwd volgens de dan geldende eisen m.b.t. het kunnen leiden van een kring onder extreme situaties (o.a. Atoomstraling, Bacteriologische en Chemische aanvallen).
De CoP is dan ook voorzien van alle mogelijke voorzieningen om deze gevaren te kunnen weerstaan. De voorzieningen bestaan o.a. uit een eigen stroomvoorziening, lucht- en waterfilterinstallaties en communicatiemiddelen. Alles is afgestemd op een verblijf voor langere tijd. Hierbij is men volledig afgesloten van de buitenwereld.
Een bijzonderheid is de doorgang tussen de “oude” en de “nieuwe” commandopost.

Verder zijn op het terrein aanwezig: een houten beheerderwoning en een houten gebouw waar de opleiding verzorgd werd.

1986-heden
Het terrein en opstallen zijn na het opheffen van de BB overgedragen aan de Brandweer. Zij hebben ook enige taken overgenomen van de voormalige organisatie BB.
Het terrein wordt gebruikt waar het voor bestemd is en er worden geen wijzigingen aangebracht.
Medio 2008 wordt het terrein nog steeds gebruikt voor opleidingsdoeleinden.

Behoud en ontsluiting
De stichting NCBB is van mening dat het complex “Overvoorde”een unieke situatie is. In Nederland zijn een viertal oefendorpen gebouwd ten behoeve van de opleiding voor de betrokkenen bij de civiele verdediging. Er is in Nederland maar één complex waar zowel oefenruïne alsmede de commandopost aanwezig is. Verder is deze locatie uniek door de aanwezigheid van de commandopost van de BB zoals deze in de beginjaren veelvuldig gebruikt werden (voormalige Duitse bunker) en de nieuw gebouwde commandopost.
Het gebouw is nog in zijn originele staat en is grotendeels ook nog authentiek ingericht.
De Cop te Rijswijk is gebouwd volgens de “standaard” inrichting.
De gebouwen en het complex als totaal kunnen gezien worden als een belangrijk monument.
Stichting NCBB formuleert in samenspraak met de huidige eigenaar een aantal alternatieven die allen tot doel hebben het behouden van de CoP en het complex te kunnen borgen.
Behoud kan verder ook ondersteund worden door een juiste mate van publiciteit. Erfgoed dat niet onder de aandacht gebracht wordt van de bevolking verarmt ook.

Visie
De stichting NCBB is bezig met de ontwikkeling van een concept visie over het totaal behoud van het complex “Overvoorde”
De stichting NCBB gebruikt goederen en artikelen uit de eigen collectie om o.a. CoP weer in zijn oude staat terug te brengen.
Rijswijk krijgt er een interessant object bij dat op regelmatige basis voor een groter publiek te bezichtigen is.
Door de unieke combinatie met het nog aanwezige ruïnedorp en de opleidingruimten kan op termijn de complete locatie als een “BB- museale” omgeving ingericht worden. Een maatschappelijk toenemende interesse in de “Koude Oorlog” periode geeft de haalbaarheid aan van de mogelijkheden tot uitbouw.

Lange Termijn
Het complex “Overvoorde” in zijn huidige opzet totaal beschermen en als monument aanmerken.
Zwaartepunt op de “Koude Oorlog” geschiedenis waarbij de organisatie Bescherming Bevolking een duidelijke exponent is. Deze periode heeft ook het meeste te bieden naar geïnteresseerden toe.
Een vaste locatie van de stichting NCBB.
Het inrichten van het opleidingscentrum als educatiecentrum met zwaartepunt de periode Koude Oorlog en de belangrijke taak van de BB hierin. Het terrein openstellen voor bezoekers waarbij de functie en de staat van de opstallen behouden blijft.

Korte termijn
De NCBB gaat verdere bekendheid gaan geven aan het bestaan van dit unieke complex. De stichting NCBB brengt om te beginnen de CoP terug in de authentieke staat. Hierdoor wordt een belangrijke exponent van de civiele verdediging behouden. De mogelijkheid om via het NCBB een historisch verantwoorde inrichting van een CoP te benutten bij onderzoek, etc. komt dan beschikbaar.
Het maken van afspraken met de eigenaar over gebruik en instandhouding.
Het verder promoten van de noodzaak van instandhouding van het complex.
Dit op niveau van gemeente, provincie en rijksmonumentenzorg.

.